Μιγάδες

Με αφορμή την θέση αυτή του Οσίου Θεοφάνους του εγκλείστου:

Η αποφυγή του κόσμου είναι κοινός τόπος πατερικά. Νομίζω ότι είναι σαφές ότι αυτός είναι ο δρόμος. Το γεγονός αυτόν δεν προκύπτει απλώς από εκτεταμένα αποσπάσματα των Ψαλμών, στα οποία περιγράφεται με ενάργεια και παραστατικότητα η σκληρή αντιπαράθεση μεταξύ του προσευχομένου ανθρώπου του Θεού και των εκπροσώπων του Κόσμου, που φτάνει σε σημείο ύβρεων, διώξεων και χλεύης: φτάνει ως δεδομένο μέγεθος στον Κύριο που μας περιγράφει το πρόβλημα σε μια αράδα, ανοίγοντάς μας διάπλατα την προοπτική της παρουσίας Του-«εν τω κόσμω θλίψιν έξετε, αλλά θαρσείτε! Εγώ νενίκηκα τον κόσμον.»- και γίνεται αντικίμενο ωραιότατης επεξεργασίας στην Α’ καθολική Επιστολή του ηγαπημένου, Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου («εάν τις αγαπά τον κόσμον, ουκ έστιν η αγάπη του Πατρός εν αυτώ» και «παν το εν τω κόσμω, η επιθυμία της σαρκός και η επιθυμία των οφθαλμών και η αλλαζονεία του βίου…», Α’ Ιωαν. β’ 15-16). Αλλά και εκτός γραφικών αναφορών, νομίζω ότι όλη η ορθόδοξη πατερική θεολογία βασίζεται αποφασιστικά σε αυτόν τον πυλώνα. Αποκορύφωμα είναι η διδασκαλία μέσω της βιοτής, η αποδοχή του λόγου και ανάληψη του εγχειρήματος εμπράκτως και στα όριά του, από τους μεγάλους αθλητές της αγάπης προς τον Θεό πατέρες, αναχωρητές, ασκητές και μοναχούς, οι οποίοι κατέλιπαν έμπρακτο υπόδειγμα ζωής.

Φυσικά το Ευαγγέλιο είναι ένα για όλους- δεν υπάρχει άλλο για τους αναχωρητές και άλλο για τους κοσμικούς. Η αποταγή του κόσμου, του κοσμικού πνεύματος και τρόπου, ισχύει για όλους. Πώς το ακολουθεί κανείς, όμως, εδώ στον κόσμο;

Πολλές φορές στις συζητήσεις με την γυναίκα μου, όταν λέω κάτι σχετικό με την αποφυγή των αποκτημάτων, την απόσταση από την ιλλουστρασιόν κοσμικότητα, την αποφυγή του προκλητικού και φαντεζί τρόπου, την αποφυγή του να κυκλοφορούμε ευατούς με όρους σεξουαλικής διαθεσιμότητας ή απλής δυνατότητας, εν γένει ό,τι θα μπορούσε να υπαχθεί στο «μη συσχηματίζεσθε τω αιώνι τουτωνί», καλούμαι να απαντήσω στην μομφή της φοβικότητας: δεν μπορεί να μιλάμε τόσο φοβικά για όλα. Στην ουσία, αυτό που παρατηρείται, είναι ότι δεν μπορεί να κάνουμε θέση μας μια άρνηση. Σωστή η οριοθέτηση -και με τα όρια που θέτουμε προσδιορίζουμε αποφασιστικά το τί κρατάμε εκτός- αλλά πρέπει να προσδιορίζουμε και θετικά τον δρόμο μας. Ο δρόμος καθαυτός θέλει ομοίως λόγια για να περιγραφεί, δεν μπορεί διαρκώς να προκύπτει ex negativo. Γιατί ανέκαθεν, η επιλογή ήταν απέναντι σε ένα θετικό μέγεθος, τόσο πειστικό που σε έκανε να παιρνεις την μεγάλη απόφαση της συνεχούς απομάκρυνσης. Εμείς σαν να ξεχνάμε στην ρητορική μας, στον τρόπο που περιγράφουμε (αλλά και κατανοούμε!) τις θετικές τοποθετήσεις. Εύκολα φτάνουμε έτσι στην απίσχναση των ορίων, στην εξασθένιση των αποφάσεων.

Γιατί ποτέ δεν μπόρεσε κανείς να κάνει μόνο αρνητικές επιλογές, αρνούμενος τόσο ισχυρής επιδραστικότητας μεγέθη. Ο ορατός κόσμος, ο μόνος αισθητικά-εμπειρικά αντιληπτός, ο κόσμος της «επιστήμης», ο κόσμος της απόλαυσης, ο κόσμος με την δυναμική του κοινού γίγνεσθαι, είναι ισχυρότατο μέγεθος. Για να τον υπερβείς χρειάζεσαι οπωσδήποτε από κάπου να πιαστείς. Και σίγουρα η απάντηση σε αυτό πρέπει και είναι μονοσήμαντη: ο τελειωτής της πίστεως, η οδός και η αλήθεια και η ζωή, ο Κύριος Ιησούς, είναι η απάντηση και η αγάπη Του πάνω απ’όλα: «Μηδέν προτιμήσετε της αγάπης Αυτού» θυμάμαι τον Γέροντα Εφραίμ τον Κατουνακιώτη να ψάλλει σε μια ηχογράφηση με κατάνυξη στην φωνή και έκδηλη πλημμύρα στην καρδιά. Σε ό,τι αφορά την καρδιά, ο Κύριος την κάνει «καιομένη» συμβαδίζοντας προς Εμμαούς, η εσωτερική πλοήγηση γίνεται με την πυξίδα να μαγνητίζεται από τον πανίσχυρό μας μαγνητικό βορρά και τον ίδιο τον Κύριο να ελκύει αλλά και να παίρνει το τιμόνι μας.

Νομίζω όμως ότι η ρητορική μας χρειάζεται θετικές τοποθετήσεις για τις επιλογές μας εδώ στον κόσμο. Το να σου λένε απλώς «όχι» και μάλιστα αυτού του είδους το περιεκτικό «όχι», σου δημιουργεί πολύ μεγάλη αμηχανία επί του πρακτέου. Σε ένα σωρό καθημερινές επιλογές, από τις μικρότερες ως τις σπουδαιότερες και κομβικότερες, χρειαζόμαστε θετικές τοποθετήσεις, πράγμα που έγινε σε τεράστιο βαθμό από τον Παύλο και τους μεγάλους Ιεράρχες πατέρες, σήμερα όμως λείπει. Η θετική κουβέντα είναι ήδη απαραίτητα για να ελκύσεις και να μυήσεις κάποιον, για να του τραβήξεις την προσοχή και να μην τον απωθήσεις (οι επαγγελίες του Θεού προς τους Πατριάρχες δεν ήρθαν με μόνες αρνήσεις, απαγορεύσεις και αποφατικές τοποθετήσεις, ήρθαν με επαγγελία και βεβαίωση παρουσίας και βοήθειας, το ίδιο και το Ευαγγέλιο του Κυρίου). Πολύ περισσότερο αναγκαία είναι η επεξεργασία θετικών κατευθύνσεων προς όλους όσους βρίσκονται σε τέτοια αμηχανία, σαν την κυρία της επιστολής του Οσίου Θεοφάνους.

Όχι, δεν είμαστε φοβικοί. Ούτε η ορθόδοξη πίστη έχει φοβικότητα. Είναι πίστη και διδασκαλία δύναμης, θάρρους και θετικών επιλογών. Ακόμη κι όταν ο Ιωσήφ πηδούσε από το παράθυρο, δεν ήταν επειδή φοβόταν ηττοπαθώς: στεκόταν θετικά και απαρασάλευτα στην πίστη του στον Θεό, στεκόταν στην πίστη των πατέρων του. Σε έναν κόσμο σαν τον σημερινό, την πίστη των πατέρων μας μέσα από βιωμένες επιλογές και περπατημένες οδούς, που περιγράφουν τρόπο και πνεύμα προεχόντως, πρέπει να την επισημαίνουμε και να την θυμόμαστε για να την ανακαλύπτουμε εκ νέου συνεχώς.

Advertisements
  1. Lebensraum « Porfyras

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: