Archive for category Θεολογικά

Ο δυνάμενος χωρείν, χωρείτω.

Από τις καλύτερες πρακτικές συμπυκνώσεις που έχω διαβάσει. Απαραίτητη διευκρίνιση: κατά κόσμον, όλα αυτά συνιστούν βλακεία. ΟΚ. Και εδώ ισχύει το «ο δυνάμενος χωρείν, χωρείτω» (αλλά και το «ο βουλόμενος γνώναι, γνώσεται περί της διδαχής»).

Σε ξέχασαν; Δε σε πήραν ούτε ένα τηλέφωνο; Δεν πειράζει. Και προπαντός μην παραπονείσαι.
Σε αδίκησαν; Ξέχασέ το.
Σε περιφρόνησαν; Να χαίρεσαι.
Σε κατηγορούν; Μην αντιλέγεις.
Σε κοροϊδεύουν; Μην απαντάς.
Σε βρίζουν; Σιωπή και προσευχή.
Σου αφαιρούν το λόγο; Σε διακόπτουν; Μη λυπάσαι.
Σε κακολογούν; Μην αντιμάχεσαι.
Σου μεταδίδουν ευθύνες τα παιδιά σου; Οι συγγενείς σου, οι δικοί σου οι άνθρωποι; Μη διαμαρτύρεσαι.
Θυμώνουν μαζί σου; Να παραμένεις ήρεμος.
Σου κλέβουν φανερά; Κάνε τον τυφλό.
Σε ειρωνεύονται; Να μακροθυμείς.
Δεν ακούνε τις συμβουλές σου; Ιδίως δεν ακούνε τις συμβουλές σου τα παιδιά σου; Πέσε στα γόνατα και κάνε προσευχή.
Εκνευρισμός στο αντρόγυνο; Εσύ φταις. Κι εσύ φταις. Όχι ο άλλος.
Έφταιξες; Ζήτησε συγγνώμη.
Δεν έφταιξες; Πάλι ζήτησε συγγνώμη.
Έχεις υγεία; Δόξαζε τον Θεόν.
Έχεις αρρώστια; Έχεις καρκίνο, ταλαιπωρείσαι, υποφέρεις, βασανίζεσαι, πονάς; Δόξαζε τον Θεόν.
Γκρίνια, ανεργία, φτώχεια μέσα στο σπίτι; Νήστευσε. Αγρύπνησε. Κάνε προσευχή.
Για όλους και για όλα προσευχή. Πολλή προσευχή. Πολλή προσευχή. Νηστεία και προσευχή διότι «τούτο το γένος των παθών και των δαιμόνων ουκ εκπορεύεται παρά μόνο με νηστεία και προσευχή».

Από τον π.Στέφανο Αναγνωστόπουλο.

ΠΗΓΗ:

Advertisements

Σχολιάστε

Απόκρισις περί αναξίων αρχόντων

Αγ. Αναστασίου Σιναϊτη

Πηγή: Περιοδικό «Αγιορείτικη Μαρτυρία» τεύχος 7. Μάρτιος – Μάιος 1990. Σελ. 98-99.

Ερώτησις: Ο Απόστολος Παύλος λέει ότι οι εξουσίες τού κόσμου έχουν ταχθή από τον Θεό2. Πρέπει λοιπόν να δεχθούμε ότι κάθε άρχοντας η βασιλεύς ή Επίσκοπος προχειρίζεται στο αξίωμα αυτό από τον Θεό;

Απόκρισις: Ο Θεός λέει στον Νόμο: «Θα σας δώσω άρχοντας σύμφωνα με τις καρδιές σας»3. Είναι λοιπόν φανερό ότι οι μεν άρχοντες και οι βασιλείς που είναι άξιοι αυτής της τιμής προχειρίζονται στο αξίωμα αυτό από τον Θεό. Οι άλλοι πάλι που είναι ανάξιοι προχειρίζονται κατά παραχώρησιν η και βούλησιν τού Θεού σε ανάξιο λαό εξ αιτίας αυτής ακριβώς της αναξιότητός των. Και άκουσε σχετικά μερικές διηγήσεις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

1 σχόλιο

Το χάρισμα της προσευχής

Ο στάρετς Σαμψών (+1979) παρακινούσε τα πνευματικά του παιδιά να παρακαλούν επίμονα το Θεό για την απόκτηση του χαρίσματος της προσευχής λέγοντας: “Δίδαξέ με, Κύριε, να προσεύχομαι, δεν ξέρω να προσεύχομαι”.

Μερικές φορές, συμπλήρωνε ο στάρετς, το μυστικό αυτό μας αποκαλύπτεται στη θεία λειτουργία όταν κοινωνούμε. Γνώρισα έναν ιερέα που δεν μπορούσε να μάθει να προσεύχεται. Κάποτε λοιπόν, την ώρα που κοινωνούσε, πήρε το Σώμα του Χριστού με το αριστερό του χέρι, το έβαλε πάνω στο δεξί και άρχισε να διαβάζει, όπως συνήθως, την ευχή: «Πιστεύω, Κύριε, και ομολογώ… ». Όταν τελείωσε, κι ενώ από τα μάτια του έτρεχαν δάκρυα, άρχισε να παρακαλεί θερμά: Μάθε με, Κύριε, να προσεύχομαι, δεν έμαθα ακόμα να προσεύχομαι. Μόνο που διαβάζω τις ευχές. Αμέσως, καθώς ο ίδιος διηγήθηκε, το πρόσωπό του φωτίστηκε από ένα αόρατο Φως και μέσα του άνοιξε ένας άλλος νους. Άρχισε τότε να διαβάζει για δεύτερη φορά το «Πιστεύω, Κύριε…» χωρίς να σηκώνει τα μάτια από το δεσποτικό Σώμα. Τον πλησιάζει ο διάκος και του λέει: Πάτερ, ο κόσμος περιμένει. Το κοινωνικό είχε τελειώσει, αλλά ο ιερέας, όσο κι αν προσπαθούσε, δεν μπορούσε να συνέλθει. Στεκόταν σαν να τα ‘χε χαμένα, σαν στήλη άλατος. Και τούτο, γιατί κατάλαβε τι είναι ή προσευχή. Ένιωσε πως αναστήθηκε. Από τότε έκλαιγε ασταμάτητα και ποτέ πια δεν μπόρεσε ν’ ατενίσει το πανάχραντο Σώμα του Κυρίου χωρίς δάκρυα. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

1 σχόλιο

Saving Beauty

Everything is beautiful in a person when he turns toward God, and everything is ugly when it is turned away from God.

Fr. Pavel Florensky

In thinking about darkness and light – and their role in our apprehension of the truth – I cannot but think about Beauty, which is a primary place in which the light of God is made manifest among us (if rightly perceived). The heart that is full of darkness cannot truly perceive beauty: the heart which is full of light, cannot help but perceive it. Perhaps a measure of our heart can be found in how we perceive the world around us: is it primarily a place of beauty or darkness? It is difficult in the fallen world to maintain a witness to beauty. And yet those places where it is made manifest to us are so poignant, so piercing, that I think we cannot and should not remain silent about them. Perhaps they should be shouted from the rooftops! This article is a meditation on beauty and its role in our lives within the Kingdom of God.

The quote from Pavel Florensky contains a world of truth, indeed, from a certain perspective it contains the whole of the Gospel. It is both commentary on how we see the world (as beautiful or ugly) or how we are within ourselves. The ugliness of sin is one of its most important components – and the inability to distinguish between the truly beautiful and the false beauty of so much of contemporary life offers a profound diagnosis of our lives and culture.

To say that God is Beautiful carries with it also profound insights into what we mean by knowledge of God. “How do we know God?” is a question on which I have posted several times of late. If we ask the question, “How do we recognize Beauty?” then we have also shifted the ground from questions of intellect or pure rationality and onto grounds of aethetics and relationship (communion). The recognition of beauty is a universal experience (as is the misperception of beauty). But the capacity to recognize beauty points as well to a capacity within us to know God. I would offer that this capacity is itself a gift of grace – particularly when we admit that the recognition of beauty is subject to delusion. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

1 σχόλιο

Lebensraum

Διατύπωσα προ ημερών στο κείμενο Μιγάδες, μια σταθερή ανησυχία μου- μάλλον: αμηχανία μου- περί του εκάστοτε προτιμητέου πρακτέου. Σαν να λείπει από την διδασκαλία μας η θετική πρακτική τοποθέτηση, ο θετικός πρακτικά προσανατολισμός, για να μπορούμε να καταλάβουμε κι εμείς οι έρημοι οι πιστοί τί πρέπει να κάνουμε. Ζήτημα πίστης είναι όλα, δηλαδή κατά πόσον θα πεισθούμε και θα αποκτήσουμε εσωτερική βεβαιότητα: δεν πείθεται εύκολα κανείς όταν κάθε θέση που διατυπώνεται αφορά μια άρνηση, την περιεκτική άρνηση του κόσμου με τον ως-προς-αυτόν παλαιό άνθρωπο. Σωστό, αλλά χρειάζεται και κάτι θετικό, έλεγα.

Για την πληρότητα της σκέψης, και επειδή τακτικά επανέρχομαι σε θέματα με τα οποία έχω καταπιαστεί (άλλωστε δεν διατυπώνω παρά ενδιάμεσες σκέψεις και προσωρινά συμπεράσματα), οφείλω να σημειώσω δυο πράγματα ακόμα:

Ευτυχώς που δεν υπάρχουν τέτοιες διατυπωμένες θέσεις! Αυτό θα οδηγούσε σε απίστευτη περιπτωσιολογική προδισγραφή των ζωών μας, με συνακόλουθη κατάλυση της ιδιαιτερότητας και της ετερότητας του καθενός μας. Θα επανέφερε το κρβάτι του Προκρούστη σαν φάντασμα στην εσωτερική μας ζωή. Η δε επιβολή, ο έλεγχος και η τήρηση της προδιαγεγραμμένης οδού κι επιλογής θα συνεπαγόταν την ανάπτυξη κι εφαρμογή ενός νομικισμού, ενός πνεύματος ξένου προς την σωτηριώδη Χάρη του Κυρίου: οδός και αλήθεια και ζωή, το Α και το Ω, είναι ο Κύριος Ιησούς, ο οποίος μας ελευθέρωσε από την κατάρα του νόμου με την Χάρη της Αγάπης Του. Το να ζητώ και να ζητάμε νομική πρόβλεψη και πρακτικό μπούσουλα για τις ενθάδε επιλογές μας, δεν αποτελεί παρά δείγμα πνευματικής ανωριμότητας. Καλοπροαίρετη μεν, αλλά ανωριμότητα.

Στην ορθόδοξη πνευματικότητα, όντως λείπουν τελευταία οι θετικές πρακτικές διατυπώσεις για τα ενδοκοσμικά ζητήματα- εν αντιθέσει προς την καθολική διδασκαλία και πολύ περισσότερο κάποια προτεσταντικά παρακλάδια, που έχουν ασπασθεί την ανάγκη έκδοσης «ντιρεκτίβων», κατευθυνηρίων γραμμών, με βάση τις οποίες κρίνονται οι πιστοί τους. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

1 σχόλιο

Ο Χριστός του κόσμου και ο τρόμος της Ιστορίας

Πρωτοπρεσβύτερος Νικόλαος Λουδοβίκος

«…και παντί τω χείρονι η ζωή των ανθρώπων κατεκρατήθη, μυρίαις οδοίς του θανάτου κατακριθέντος τη,φύσει· πάσα γαρ κακίας ιδέα, οίον τις οδός τω θανάτω καθ’ ημών γίνεται.»
(Γρηγ. Νύσσης, Εις το Πάτερ ημών, Γ’, 4)

Τούτο το ερώτημα, το «τίνα με λέγουσι οι άνθρωποι είναι», τίθεται αινιγματικά προς τους ανθρώπους κάθε εποχής- είναι, θα λέγαμε, το κατεξοχήν «ιστορικό» ερώτημα του Ευαγγελίου. Το Είναι του Χριστού καθορίζει πράγματι το είδος του Είναι της Ιστορίας ο τρόπος με τον όποιο αντιλαμβανόμαστε τον Χριστό είναι αποφασιστικός, στην προσπάθειά μας να ερμηνεύσουμε την Ιστορία, να τη δικαιώσουμε, να τη «σώσουμε», ή αντίθετα να δραπετεύσουμε απ’ αυτήν. Οι γραμμές που ακολουθούν θα επιχειρήσουν να εμβαθύνουν στο γεγονός αυτό…

Έργο της Ελένης Τσερκάσοβα

Ο πνευματικός πυρήνας της πτώσης μας φαίνεται λοιπόν πως υπήρξε η διάζευξη, διά των «μυρίων οδών του θανάτου», μεταξύ όντος και ζωής. Σ’ ολόκληρη αίφνης την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, η ζωή βρίσκεται εκτός, μαζί με το Νόημα, το Μέτρο, τη Δίκη, τον Λόγο, την Ιδέα, τον Νόμο. Η προσπάθεια του Αριστοτέλη και πολύ περισσότερο του Νεοπλατωνισμού να συμπλησιάσει το Είναι προς τη ζωτική του αιτία (το Είναι προς τη Ζωή, ρητώς μάλιστα, ο Δαμάσκιος) αποδεικνύουν κατ’ αρχήν αυτήν ακριβώς τη διάσταση.

Νομίζω πως εδώ βρίσκεται η ρίζα του βαθύτατου αρχαίου τρόμου για την Ιστορία, του αντιιστορισμού του αρχαίου εν γένει ανθρώπου, όπως τον ονόμαζε ο Mircea Eliade, τρόμου του οποίου η θρησκειολογία αποκαλύπτει σήμερα τις γενόμενες προσπάθειες θεραπείας του. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Σχολιάστε

The Secular Man and the Christian Man

The Secular Man has been the great threat to the Christian faith over the past two or more centuries. Disguised as the person is only only doing the “normal thing,” he lives in a godless world, where others can be tempted to live as though there were no God. Earlier I quoted Berdyaev, “If God does not exist, then man does not exist.” I would add to that that the God Who Exists must be everywhere present and filling all things, or He is no God and a false god. Let us renounce the “soft atheism” of the secular man and live always and everywhere for God. 

Many Orthodox writers have spoken about the nature of the secular world, the defining form of modernity. I take here an opportunity to make a small comparison between the secular man and the Christian.

The secular man may believe that there is a God, but he also believes that the situation and outcome of the world are dependent upon the actions of human beings.

The Christian man believes that there is a God, and that all things are in His hands.

The secular man believes in Progress. Life changes, and with good human direction, it changes for the better. Every new discovery stands on the shoulders of every previous discovery. In this way, life improves and always improves for the better. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Σχολιάστε

Η απουσία του Θεού(Αντωνίου του Σουρόζ)

Μ’ αυτή την έννοια της αλήθειας πρέπει να παραδεχτούμε πως ο Θεός μπορεί και να είναι απών. Αυτή η απουσία φυσικά είναι υποκειμενική, αφού ο Θεός είναι πάντα παρών για τον καθένα μας. Μπορεί εν τούτοις να μείνει αόρατος και δυσνόητος, να μας διαφεύγει. Όσα είπαμε πιο πάνω για την ταπείνωση θα πρέπει να μας φανούν χρήσιμα εδώ. Όταν ο Θεός δε μας προσφέρεται, όταν δεν είμαστε σε θέση να νοιώσουμε την παρουσία Του, τότε πρέπει να βρούμε τη δύναμη να περιμένουμε με δέος και σεβασμό.

Υπάρχει όμως κι άλλο ένα στοιχείο σ’ αυτή την υποκειμενική απουσία του Θεού. Μια σχέση τότε μόνο μπορεί να είναι αληθινή όταν συντελείται σε κλίμα αμοιβαίας ελευθερίας.

Συχνά νοιώθουμε πως δεν έχουμε παρά να αρχίσουμε να προσευχόμαστε, για να υποχρεώσουμε τον Θεό να μας φανερωθεί· να Τον αναγκάσουμε να μας ακούσει, να μας επιτρέψει να νιώσουμε την παρουσία Του, να μας βεβαιώσει ότι μας ακούει. Αν ήταν έτσι, η σχέση δε θα ήταν ελεύθερη, θα ήταν μηχανική, δε θα ‘χε χαρά και αυθορμητισμό. Θα προϋπέθετε επιπλέον ότι βρισκόμαστε πάντοτε στην κατάλληλη φόρμα να δούμε τον Θεό.

Ο Αλφόνσος Σατωμπριάν σε ένα σημαντικό βιβλίο του περί προσευχής με τίτλο La Réponse du Seigneur (Η απάντηση του Κυρίου), μας λέγει πως η αισθητή απουσία του Θεού προέρχεται συνήθως από τη δική μας τύφλωση. Θα ήθελα να εξηγήσω αυτή τη φράση με ένα παράδειγμα. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Σχολιάστε

«Πώς να βαδίσει κανείς κάπου ανάμεσα;»

Βιοτικά έργα και βιοτικές μέριμνες.

Οι κοσμικοί ασχολούνται με τα κοσμικά έργα. Οι αρνητές του κόσμου με τα ουράνια. Εσείς είστε μισο­κοσμική. Πώς να βαδίσει κανείς κάπου ανάμεσα;… Ο φίλος του κόσμου είναι εχθρός του Θεού. Φαίνεται να μην υπάρχει μέση κατάσταση. Ωστόσο, χωρίς κοσμικά και βιοτικά έργα. χωρίς κοσμικές και βιοτικές ασχολίες, δεν μπορούμε να ζήσουμε. Τι θα κάνουμε, λοιπόν; Απλούστατα, εξωτερικά μεν θα εκτελούμε κάθε αναγκαίο βιοτικό έργο, εσωτερικά όμως θα μένουμε μακριά του, δεν θ’ αφήνουμε δηλαδή την καρδιά μας να αιχμαλωτίζεται απ’ αυτό.

Όλα τα βιοτικά έργα απαιτούν φροντίδες και μέριμνες. Αλλά μπορούμε σχεδόν πάντοτε να τα μεταποιήσουμε σε έργα αγάπης, υπομονής και υποταγής στη βουλή του Θεού. Άλλωστε, κατά την εκτέλεση ακόμα και των πιο πολυμέριμνων εργασιών, έχουμε τη δυνατότητα να διατηρούμε μέσα μας την προσευχή. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Σχολιάστε

Μάθε να προσεύχεσαι (Μητρ. Αντωνίου του Σουρόζ)

Αν η απελπισία μας πηγάζει από πολύ βαθιά μέσα μας, αν αυτό που ζητάμε, αυτό για το οποίο κραυγάζουμε, είναι τόσο ουσιαστικό ώστε να καλύπτει όλες τις ανάγκες τις ζωής μας, τότε βρίσκουμε κατάλληλα λόγια να προσευχηθούμε και μπορούμε να φτάσουμε στην κορυφαία στιγμή της προσευχής μας, τη συνάντηση με το Θεό.

Θα ήθελα να πω κάτι ακόμα για την «κραυγή» της προσευχής. Φώναζε δυνατά ο τυφλός Βαρτίμαιος. Τι λέει όμως το Ευαγγέλιο για τους ανθρώπους γύρω του; Προσπαθούσαν, λέει, να τον κάνουν να σιωπήσει. Μπορούμε να φανταστούμε όλους εκείνους τους ευσεβείς ανθρώπους με την καλή όραση, τα γερά πόδια, την καλή υγεία που περικύκλωναν το Χριστό και μιλούσαν για υψηλά θέματα, για τη Βασιλεία του Θεού που έρχεται, για τα μυστήρια των Γραφών, να γυρίζουν προς το Βαρτίμαιο και να του λένε: «επί τέλους, δεν μπορείς να ησυχάσεις; Τα μάτια σου, τα μάτια σου, και τι σημασία έχουν αυτά ενώ μιλούμε για το Θεό;» Ο Βαρτίμαιος φαινόταν σαν κάτι ξένο που ξαφνικά έμπαινε στη μέση και, αδιαφορώντας τελείως για τα συμβαίνοντα, ζητούσε από το Θεό κάτι που απελπιστικά το είχε ανάγκη. Και όλα αυτά τα έκανε παρά το γεγονός ότι με τις φωνές του κατέστρεψε την αρμονία των εθιμοτυπικών συζητήσεων γύρω του. Οι ενοχλημένοι θα μπορούσαν να τον απομακρύνουν και να τον κάνουν να σιωπήσει. Το Ευαγγέλιο όμως λέει πως, ενώ όλοι αυτοί οι άνθρωποι ήθελαν να τον ησυχάσουν, αυτός επέμενε, γιατί αυτό που ζητούσε είχε πολύ μεγάλη σημασία για τον ίδιο. Όσο περισσότερο προσπαθούσαν να του κλείσουν το στόμα, τόσο πιο πολύ εκείνος φώναζε. Εδώ βρίσκεται το μήνυμά μου.

Υπάρχει στην Ελλάδα ένας άγιος, ονομάζεται Μάξιμος. Ήταν νέος όταν μια μέρα πήγε στην Εκκλησία και άκουσε το ανάγνωσμα του Αποστόλου που λέει ότι πρέπει να προσευχόμαστε «αδιαλείπτως». Αυτό έκανε τόση εντύπωση στο Μάξιμο ώστε σκέφτηκε πως δεν θα μπορούσε να κάνει τίποτα άλλο παρά να προσπαθήσει να τηρήσει αυτή την εντολή. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

1 σχόλιο